Feldstein (καθ. Harvard): Γεωπολιτικά παιχνίδια πίσω από το φθηνό πετρέλαιο – Κερδισμένοι, χαμένοι και ποιές χώρες απειλούνται

Οι Ρώσοι “ανησυχούν” για τις ΗΠΑ, ενώ ο Αμερικανοί υποστηρίζουν ότι είναι “τεράστια απειλή” για τους Ρώσους

O ακήρυκτος πόλεμος του πετρελαίου μαίνεται ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις με την πρόσφατη απόφαση το ΟΠΕΚ να ερμηνεύεται ως “ευθεία επίθεση” ενάντια στη βιωσιμότητα της πετρελαϊκής βιομηχανίας.
Από την πλευρά τους οι Ρώσοι “ανησυχούν” για τους Αμερικανούς  ενώ οι Αμερικανοί, το βλέπουν ως τεράστια απειλή για την Ρωσία, το Ιράν και τη Βενεζουέλα, όπως υποστηρίζει ο καθηγητής καθηγητής του Πανεπιστημίου Harvard, στο ακόλουθο άρθρο.
Για τους “μυημένους”, το πολλά υποσχόμενο σχιστολιθικό πετρέλαιο των ΗΠΑ κάποια στιγμή θα αποτελούσε τη νέα “φούσκα”.
Εκτιμούν ότι θα “σκάσει”, αργά ή γρήγορα, όπως είχε συμβεί το 2000 με τις εταιρίες τύπου “Silicon Valley”, αλλά και με το σκάσιμο των subprimes το 2007 παρασύροντας τα κεφάλαια που έχουν τοποθετηθεί στην εν λόγω δραστηριότητα.
Η συνεισφρορά Martin Feldstein στη δημόσια συζήτηση για το επίμαχο θέμα, αποκτά μεγαλύτερη σημασία για όσους θέλουν να γνωρίζουν όλες τις πλευρές του κρίσιμου αυτού ζητήματος.
Οι σημερινές χαμηλές τιμές του πετρελαίου (πλησιάζει ήδη στα 65 δολάρια το βαρέλι), δείχνουν πως οι παίκτες της αγοράς προσδοκούν χαμηλότερη ζήτηση και αυξημένη προσφορά, λόγω οικονομικών και τεχνολογικών εξελίξεων.
Πέρα από τους κερδισμένους και τους χαμένους, θα υπάρξουν γεωπολιτικές επιδράσεις; Ποιές θα είναι αυτές;

Το γεωπολιτικό παιχνίδι πίσω από το φθηνό πετρέλαιο

Η διατήρηση της τιμής του πετρελαίου σε επίπεδο χαμηλότερο των 80 δολαρίων το βαρέλι θα έχει σημαντικές επιπτώσεις –καλές και κακές- για πολλές χώρες, ενώ, αν υποχωρήσει ακόμα περισσότερο, οι γεωπολιτικές συνέπειες για ορισμένες πετρελαιοπαραγωγικές χώρες θα μπορούσαν να είναι δραματικές, σύμφωνα με τον καθηγητή Οικονομικών του Harvard, Martin Feldstein.
Όπως επισημαίνει στο άρθρο του, η τιμή του πετρελαίου σε οποιαδήποτε στιγμή εξαρτάται από τις προσδοκίες των συμμετεχόντων της αγοράς αναφορικά με την μελλοντική προσφορά και ζήτηση.
Ο ρόλος των προσδοκιών κάνει την πετρελαϊκή αγορά να ξεχωρίζει από τις άλλες, αφού οι παραγωγοί πετρελαίου μπορούν να κρατήσουν την παραγωγή τους εκτός αγοράς εάν θεωρήσουν ότι η τιμή του μαύρου χρυσού θα αυξηθεί αργότερα, ή μπορούν να διοχετεύσουν μεγαλύτερες ποσότητες στην αγορά αν νομίζουν πως η τιμή θα υποχωρήσει.
Οι πετρελαϊκές εταιρείες έχουν διάφορους τρόπους να παρέχουν μειωμένες ποσότητες στην αγορά, όπως για παράδειγμα να μειώνουν την παραγωγή, ή να περιορίζουν την προφορά διατηρώντας πετρελαϊκά αποθέματα σε δεξαμενόπλοια που βρίσκονται στη θάλασσα ή σε άλλες αποθηκευτικές εγκαταστάσεις.
Από την άλλη, μπορούν να «ρίξουν» περισσότερο πετρέλαιο στην αγορά είτε αυξάνοντας την παραγωγή τους ή μειώνοντας τα αποθέματά τους.
Οι προσδοκίες της αγοράς που αντανακλώνται στις σημερινές τιμές, συνεχίζει ο Feldstein, δείχνουν χαμηλότερη μελλοντική ζήτηση και αυξημένη προσφορά: χαμηλότερη ζήτηση λόγω της τρέχουσας αδυναμίας της οικονομικής δραστηριότητας κυρίως σε Ευρώπη και Κίνα, αλλά και λόγω των μακροπρόθεσμων αλλαγών στην τεχνολογία που θα αυξήσουν την αποδοτικότητα των καυσίμων των οχημάτων και θα φέρουν τη χρήση της ηλιακής ενέργειας και άλλων ενεργειακών πηγών εκτός πετρελαίου.
Αυξημένη προσφορά, λόγω των νέων ποσοτήτων πετρελαίου που παράγονται μέσω του fracking και της πρόσφατης απόφασης του Μεξικό να επιτρέψει σε ξένες εταιρείες να αναπτύξουν τις ενεργειακές πηγές της χώρας.
Η σημερινή τιμή του πετρελαίου συνδέεται επίσης με τις αναμενόμενες μελλοντικές αυξήσεις επιτοκίων.
Τα χαμηλά επιτόκια ενθαρρύνουν τους παραγωγούς να μειώσουν την παραγωγή τους, όταν όμως τα επιτόκια αυξηθούν θα είναι προτιμότερο να αυξήσουν την προσφορά πετρελαίου και να επενδύσουν τα έσοδα με υψηλότερα επιτόκια.
Έτσι, εκτός και αν οι προσδοκίες αναφορικά με τα θεμελιώδη της μελλοντικής προσφοράς και ζήτησης μεταβληθούν, η άνοδος των επιτοκίων θα οδηγήσει σε περαιτέρω πτώση της τιμής του πετρελαίου.
Οι κερδισμένοι, οι χαμένοι και οι γεωπολιτικές επιπτώσεις
Σύμφωνα με τον Feldstein, οι χαμηλές τιμές του πετρελαίου αποτελούν «καλό νέο» για την αμερικανική οικονομία, διότι υποδηλώνουν υψηλότερα πραγματικά εισοδήματα για τους αμερικανούς καταναλωτές.
Παράλληλα, ενισχύουν τη συνολική ζήτηση στην Ευρώπη, την Ασία και άλλες περιοχές που εισάγουν πετρέλαιο.
Αντιθέτως, στους «μεγάλους χαμένους» των μειωμένων τιμών του μαύρου χρυσού συγκαταλέγονται αρκετές χώρες που δεν έχουν φιλικές σχέσεις με τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, όπως η Βενεζουέλα, το Ιράν και η Ρωσία.
Οι χώρες αυτές εξαρτώνται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τα πετρελαϊκά τους έσοδα, τα οποία στηρίζουν τις κρατικές δαπάνες.
Ακόμα και στα 75-80 δολάρια το βαρέλι, οι κυβερνήσεις αυτές θα δυσκολευτούν πολύ να χρηματοδοτήσουν τα λαϊκιστικά προγράμματά τους, τα οποία χρειάζονται προκειμένου να διατηρήσουν τη λαϊκή στήριξη.
Αν και η Σαουδική Αραβία και αρκετές από τις χώρες του Κόλπου είναι μεγάλοι εξαγωγείς πετρελαίου, ωστόσο διαφέρουν από άλλους παραγωγούς για δυο σημαντικούς λόγους:
πρώτον, το κόστος εξόρυξης πετρελαίου τους είναι εξαιρετικά χαμηλό, το οποίο σημαίνει ότι μπορούν να παράγουν με κέρδος στις τρέχουσες ή και σε πολύ χαμηλότερες τιμές.
Δεύτερον, τα τεράστια οικονομικά αποθέματά τους, τους δίνουν τη δυνατότητα να χρηματοδοτούν τις εγχώριες και διεθνείς δραστηριότητές τους για μια παρατεταμένη χρονική περίοδο, καθώς προσπαθούν να αλλάξουν τις οικονομίες τους ώστε να μειώσουν την εξάρτησή τους από τα πετρελαϊκά έσοδα.
Η όποια περαιτέρω υποχώρηση της τιμής του πετρελαίου θα μπορούσε να έχει σημαντικό γεωπολιτικό αντίκτυπο.
Μια τιμή στα 60 δολάρια το βαρέλι θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα ιδιαίτερα για τη Ρωσία, καθώς ο Βλαντιμίρ Πούτιν δεν θα μπορούσε πλέον να συντηρήσει τα προγράμματα μεταφοράς κεφαλαίων που τώρα συντηρούν την λαϊκή στήριξη προς το πρόσωπό του.
Παρόμοιες θα ήταν οι επιπτώσεις για το Ιράν και τη Βενεζουέλα.
Δεν είναι ξεκάθαρο αν τα σημερινά καθεστώτα των χωρών αυτών θα μπορούσαν να επιβιώσουν στην περίπτωση μιας μεγάλης και παρατεταμένης μελλοντικής μείωσης των τιμών του πετρελαίου.
Αντιθέτως, οι χώρες που εισάγουν πετρέλαιο θα είναι –όπως ήδη είναι- οι μεγάλοι κερδισμένοι.

www.bankingnews.gr